Het jaar 2023 vloog in een razende vaart voorbij. Oorlog en rampspoed beheersten het nieuws. Gelukkig was er af en toe nog tijd voor een goed boek. Mijn leeslijst was dit jaar vrij divers. Van gevestigde namen als de meesterlijke Ilja Leonard Pfeijffer tot opkomende talenten als de Zuid-Koreaan Sang Young Park, de Senegalees Mohamed Mbougar Sarr of de Zweedse debutante Lydia Sandgren. Tijd om de eindbalans op te maken. Op zoek naar leesinspiratie voor 2024? Dit zijn mijn favoriete boeken van 2023.
De meisje | Jaouad Alloul
Jaouad Alloul is theatermaker, muzikant, performer en auteur. Deze creatieve duizendpoot debuteerde in 2023 met de roman De meisje, gebaseerd op zijn gelijknamige theatervoorstelling. Idriss groeit op in een Belgisch-Marokkaans gezin op het Kiel in Antwerpen. Als kind wil hij al een meisje zijn. In zijn puberjaren groeit het besef dat hij op jongens valt, maar hij is bang om zijn familieleden te kwetsen. In Parijs proeft hij voor het eerst van de vrijheid en van de liefde. Terug in Antwerpen duikt hij het nachtleven in en breekt hij uiteindelijk met zijn familie. In De meisje schrijft Alloul open en eerlijk over de moeizame zoektocht naar zichzelf. Een urgent debuut over uit de kast komen in de Marokkaanse gemeenschap. Over hoe familiebanden kunnen breken, maar uiteindelijk ook terug kunnen helen.
Verzamelde werken | Lydia Sandgren
De Zweedse Lydia Sandgren debuteerde in 2020 met Verzamelde werken, een lang uitgesponnen familiekroniek met boeiende personages die langzaam maar zeker tot leven komen op papier. Je maakt kennis met vijftiger Martin Berg, eigenaar van een kleine uitgeverij in Göteborg. Zijn vrouw Cecilia verdween enkele jaren geleden met de noorderzon. Hij bleef alleen achter met zijn dochter Rakel en zoon Elis. Hij blikt terug op zijn leven, op zijn relatie met Cecilia en zijn vriendschap met kunstschilder Gustav Becker. Tegelijk krijgt ook dochter Rakel een prominente rol in het verhaal. Nadat ze Cecilia herkent als een van de personages in een Duitse roman, beslist ze op zoek te gaan naar haar verdwenen moeder. Het tempo in deze roman ligt laag. De kracht van Verzamelde werken schuilt vooral in de sterk uitgewerkte personages, met veel aandacht voor hun persoonlijke ontwikkeling en onderlinge relaties. Een geslaagd debuut.
Maak me eendimensionaal | Sang Young Park
Maak me eendimensionaal is de tweede roman van de beloftevolle Zuid-Koreaanse schrijver Sang Young Park. Het naamloze hoofdpersonage, een beroemde psycholoog, krijgt een verontrustend bericht. Er is een lijk gevonden op de bodem van een meer. De anonieme afzender beweert dat de psycholoog er iets mee te maken heeft. Vervolgens blikt de psycholoog terug op zijn verwarrende tienerjaren. Als jonge homoseksueel vindt hij moeilijk zijn weg in het conservatieve Zuid-Korea van het begin van de 21ste eeuw. Park slaagt er uitstekend in om de emoties van zijn hoofdpersonage in woorden te vangen. Liefde, identiteit, seksualiteit, vriendschap, sociale druk en familiebanden zijn maar enkele van de thema’s die in dit boek aan bod komen. Een mysterieuze en beklijvende coming of age-roman die leest als een trein.
Het huwelijksportret | Maggie O’Farrell
Maggie O’Farrell is een Noord-Ierse schrijfster die doorbrak met het alom bejubelde Hamnet. Het huwelijksportret verscheen in 2022. Deze historische roman is een betoverend en tegelijk tragisch portret van Lucrezia de’ Medici. O’Farrell neemt haar lezers mee naar het Italië van de renaissance. De jonge Lucrezia groeit op in de 16e eeuw in Firenze. Ze ontpopt zich als het creatieve buitenbeentje van de beroemde en machtige familie de’ Medici. Haar leven verandert echter drastisch als ze op vijftienjarige leeftijd wordt uitgehuwelijkt aan de hertog van Ferrara. O’Farrell biedt een gedetailleerde inkijk in het leven van een minder bekend historisch personage. Met levendige scenes en prachtige poëtische beschrijvingen wekt ze de geschiedenis tot leven. Een spannende pageturner waarin historische feiten en fictie elkaar ontmoeten.
Morgen en morgen en morgen | Gabrielle Zevin
In Morgen en morgen en morgen dompelt de Amerikaanse auteur Gabrielle Zevin je onder in de gamecultuur. Ze volgt drie jonge vrienden die samen succesvolle videogames ontwikkelen. Zevin verweeft veel verschillende thema’s in haar boek. Ze schrijft over vriendschap, volwassen worden, afkomst, verlies, liefde, werk, kunst, ambitie en leven met een beperking. Het verhaal mist soms wat diepgang en focus, desondanks is het een sterk gecomponeerde en zinderende roman met personages die onder je huid kruipen. Morgen en morgen en morgen is speels, fantasierijk en gelaagd. Een onvergetelijke ode aan de vriendschap en de kracht van verhalen.
Het weeshuis in de azuurblauwe zee | TJ Klune
TJ Klune schrijft fantasy- en liefdesverhalen voor een jeugdig publiek. In Het weeshuis in de azuurblauwe zee neemt Klune je mee naar een betoverende wereld die tot de verbeelding spreekt. Maatschappelijk werker Linus Baker krijgt van het Ministerie van Toezicht Magische Jeugd de opdracht om een weeshuis op het eiland Marsyas te onderzoeken. Hij ontmoet er zes magische jongeren, waaronder een meisjeskabouter en een gevleugeld draakje. Linus bouwt gaandeweg een band op met Arthur, de directeur van het weeshuis, en de jongeren. Hij moet zijn vooroordelen een voor een laten varen en uiteindelijk moet hij noodgedwongen ook een belangrijke keuze maken. Volgt hij de regels of volgt hij zijn hart? Voor fans van Harry Potter.
Strijd en metamorfose van een vrouw | Édouard Louis
De jonge Franse schrijver Édouard Louis strijdt in zijn autobiografische romans tegen sociale ongelijkheid, homofobie en racisme. In Strijd en metamorfose van een vrouw vertelt hij het levensverhaal van zijn moeder. Ze gaat lang gebukt onder armoede en destructieve relaties met gewelddadige mannen. Uiteindelijk bevrijdt ze zichzelf uit de klauwen van haar man. Ze verlaat haar dorp en vestigt zich in Parijs. Ze gaat zich anders kleden en zoekt opnieuw toenadering tot haar zoon. Louis schetst in Strijd en metamorfose van een vrouw een scherp enintiem portret van zijn moeder. Soms meedogenloos, vaak ook liefdevol en vooral authentiek. Een dun boekje dat lang blijft plakken.
Pleegkind | Claire Keegan
Een jong meisje uit een arm gezin wordt door haar ouders tijdelijk ondergebracht bij een pleeggezin op een boerderij op het Ierse platteland. Daar ervaart ze een warmte en genegenheid die ze thuis nooit heeft gekend. In de hartverwarmende novelle Pleegkind legt de Ierse auteur Claire Keegan de leefwereld van een jong meisje bloot. Dat doet ze in een sobere doch trefzekere stijl. Er staat geen woord te veel in dit boek. Keegan dompelt je onder in de eenvoud van het leven op het platteland aan het begin van de jaren 80. Een literaire parel die je uitnodigt om tussen de regels te lezen en die je in een ruk uitleest. Een van de boeken van 2023 die me nog lang zal bijblijven.
Wild | Cheryl Strayed
In het autobiografische Wild beschrijft Cheryl Strayed haar 1700 kilometer lange voettocht langs de Pacific Crest Trail. Ze onderneemt deze solotrip op haar zesentwintigste. Na het overlijden van haar moeder en een pijnlijke scheiding ligt ze in de knoop met zichzelf. Nogal impulsief reist ze naar het zuidwesten van Amerika en begint ze aan de trail. Ze trotseert hitte en sneeuw en gaat de confrontatie aan met eenzaamheid, honger, angst, pijnlijke voeten en een veel te zware rugzak. Strayed gidst je door prachtige landschappen en laat je getuige zijn van bijzondere ontmoetingen. Naast de fysieke reis besteedt Strayed ook veel aandacht aan de innerlijke reis die ze maakt. In flashbacks blikt ze terug op haar turbulente verleden en al wandelend zet ze stappen vooruit in haar helingsproces. Het boek is ook verfilmd met de fantastische Reese Witherspoon in de hoofdrol. Zowel de film als het boek zijn absolute aanraders.
Lessen in chemie | Bonnie Garmus
De Amerikaanse auteur Bonnie Garmus vertelt in Lessen in chemie het verhaal van de briljante scheikundige Elizabeth Zott. Deze bestseller speelt zich af in de Verenigde Staten, in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw. Als vrouwelijke wetenschapper krijgt Elizabeth het hard te verduren. In het lab waar ze werkt verdient ze veel minder dan haar mannelijke collega’s. De enige die haar en haar werk echt respecteert is de beroemde chemicus Calvin Evans. Ze beginnen een relatie, maar hun liefdesgeluk is van korte duur. Na een tragisch ongeval moet Elizabeth verder als alleenstaande moeder. Haar carrière lijkt voorbij, maar dan maakt ze plots furore als tv-kok. Samen met haar dochter Mad en haar superslimme hond Half Zeven stippelt ze resoluut haar eigen weg uit. Lessen in chemie is een heerlijke tragikomische roman over een geëmancipeerde vrouw. Hartverwarmend en origineel.
Het onzichtbare leven van Addie LaRue | V.E. Schwab
De historische fantasyroman Het onzichtbare leven van Addie LaRue van de Amerikaanse Victoria Elizabeth (V.E.) Schwab is een betoverend en avontuurlijk verhaal dat meerdere eeuwen en continenten omspant. De jonge Addie LaRue sluit een deal met de duivel waardoor ze eeuwig kan blijven leven. De keerzijde van haar leven in vrijheid is dat iedereen die ze ontmoet haar meteen vergeet. Ze wordt verstoten door haar ouders en trekt de wijde wereld in, van de 18e-eeuwse salons in Parijs tot de straten van het hedendaagse New York. Addie leert overal overleven, maar wordt door iedereen vergeten, drie eeuwen lang. Tot ze op een dag Henry ontmoet in een New Yorkse boekhandel. Een magische trip door de geschiedenis met onvergetelijke personages die lang bijblijven.
Tussen twee werelden | Suleika Jaouad
Suleika Jaouad kreeg op haar tweeëntwintigste de diagnose leukemie. Sindsdien zet ze zich op op verschillende manieren in voor mensen die leven met een ziekte. Ze schreef over haar strijd tegen kanker in haar eigen blog en in haar column voor The New York Times. Tussen twee werelden is haar eerste boek. Op een ontwapende manier vertelt ze over ziekte en herstel, maar ook over liefde, vriendschap en rouw. Als ze door de dokters genezen wordt verklaard begint ze met haar asielhondje Oscar aan een roadtrip van honderd dagen dwars door Amerika. Ze gaat op bezoek bij de brievenschrijvers die haar schreven toen ze in het ziekenhuis lag. Tussen twee werelden is een aangrijpend, eerlijk en inspirerend relaas van een moedige jonge vrouw.
De diepst verborgen herinnering van de mens | Mohamed Mbougar Sarr
Mohamed Mbougar Sarr won in 2021 de Prix Concourt met De diepst verborgen herinnering van de mens. Daarin ontmoet je de jonge Senegalese schrijver Diégane Faye. Op een dag krijgt hij een literaire cultklassieker uit 1938 van de Senegalese schrijver T.C. Elimane in handen. Als Elimane door enkele recensenten van plagiaat wordt beschuldigd verdwijnt hij van de aardbol. Tachtig jaar later gaat Diégane op zoek naar de mysterieuze schrijver. De queeste van Diégane leidt de lezer van Parijs naar Amsterdam, van de literaire salons in Buenos Aires naar het kosmopolitische Dakar en het Senegalese platteland. De diepst verborgen herinnering van de mens heeft een complexe structuur met lange en pompeuze zinnen. Sarr mixt verschillende literaire genres en verteltradities tot een ingenieuze raamvertelling waarin elk verhaal een nieuw verhaal creëert. Geen gemakkelijk boek, maar wel een briljante ode aan de literatuur en het schrijverschap.
Brieven uit Genua| Ilja Leonard Pfeijffer
Ilja Leonard Pfeijffer schreef met Brieven uit Genua een uiterst eerlijk en kwetsbaar zelfportret. In deze autobiografische brievenroman uit 2016 reflecteert hij over zijn bestaan als schrijver en als mens. De brieven zijn gericht aan verschillende personen die een belangrijke rol hebben gespeeld in zijn leven. Zo schrijft hij brieven aan zijn moeder, zijn voormalige geliefde, maar ook aan officiële instanties of aan zichzelf op jongere leeftijd. Elke brief vormt een afgerond geheel waarin hij dromen of herinneringen oproept, vertelt over alledaagse gebeurtenissen in zijn thuisstad Genua of grote maatschappelijke thema’s fileert. Deze vuistdikke roman waaiert alle kanten uit, maar blijft beklijven met z’n sprankelende zinnen en betoverende metaforen. Subliem!
De winnaars | Fredrik Backman
De winnaars van de Zweedse auteur Fredrik Backman is het derde deel van de Björnstad-trilogie. Deze bestsellerreeks speelt zich af in het fictieve Zweedse stadje Björnstad. Het stadje heeft zijn beste tijd gehad, maar gelukkig is er nog het plaatselijke ijshockeyteam dat de gemeenschap doet hopen en dromen. De inwoners van Björnstad en het naburige Hed staan opnieuw centraal in deze lijvige roman vol verhalen over vriendschap en haat, liefde en geweld, sport en familie. Vertrouwde personages als Benji, Maya, Ana en Amat vertolken net als in de eerste delen weer de hoofdrollen. Backman is een meester in het scheppen van kleurrijke en authentieke personages. Hij neemt hun gevoelens en onderlinge relaties onder de loep. Het boek leest ook heel vlot met korte en krachtige hoofdstukken en een meeslepend ritme. Kortom, verslavende lectuur en absoluut een van mijn favoriete boeken van 2023.
Het schaarse licht | Nino Haratischwili
De Georgische schrijfster Nino Haratischwili brak wereldwijd door met Het achtste leven. In 2022 verscheen Het schaarse licht, haar derde roman die in het Nederlands vertaald is. Hierin volgt ze vier vriendinnen. Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie breekt er chaos uit in de kersverse onafhankelijke staat Georgië. Dina, Nene, Ira en Keto groeien op in een duistere, gevaarlijke wereld waar jongeren ten onder gaan aan heroïne of omkomen in een wrede oorlog. Het schaarse licht is zeker geen vrolijke roman, maar toch slaagt Haratischwili erin om sprankeltjes hoop uit te strooien over de bladzijden. Ze werpt haar licht op de schoonheid van kunst, op de kracht van vriendschap en onvoorwaardelijke liefde. Met haar wondermooie zinnen weeft Haratischwili historische gebeurtenissen en persoonlijke verhalen aan elkaar. Een meesterwerk!
