Haruki Murakami (1949) is een succesvolle Japanse schrijver. Hij werd geboren in Kyoto, groeide op in Kobe en studeerde toneel in Tokyo. Na zijn studies opende hij samen met zijn vrouw een jazzbar in de Japanse hoofdstad. Pas na zijn dertigste begon hij fictie te schrijven. In 1987 brak hij door met de roman Norwegian Wood. Murakami woonde een tijdje in de VS en gaf er les aan de universiteit van Princeton. De stad en zijn onvaste muren verscheen in 2024. De roman is gebaseerd op een novelle die hij in 1980 schreef voor een literair tijdschrift.
Mysterieuze stad
In De stad en zijn onvaste muren wordt het naamloze hoofdpersonage, een zeventienjarige jongen, verliefd op een meisje van zestien. Ze vertelt hem over een door muren omsloten stad, de plek waar haar ware ik woont. Op een dag verdwijnt het meisje en de jongen besluit op zoek te gaan naar deze mysterieuze stad. Tientallen jaren later slaagt hij erin om de stad binnen te dringen en ontmoet hij zijn jeugdliefde opnieuw. Hij wordt er gescheiden van zijn schaduw en gaat als dromenlezer aan de slag in de bibliotheek waar ze werkt. Het meisje herkent hem echter niet.
“Deze stad is niet zozeer een constructie, hij oogt als iets levends dat een lot heeft en kan bewegen. Hij is een flexibel en ingenieus wezen. Hij kan, als de noodzaak zich voordoet, zijn vorm aanpassen aan de omstandigheden.”
Droom en werkelijkheid
Zoals in al zijn romans flirt Murakami ook in De stad en zijn onvaste muren weer met de grens tussen droom en werkelijkheid. De imaginaire stad die het jonge koppel creëert krijgt steeds meer vorm in het eerste deel van het boek. Het is een stad bewaakt door een poortwachter en bewoond door eenhoorns, een stad waar de tijd geen enkele betekenis heeft en mensen beroofd worden van hun eigen schaduw. In het tweede deel keert het hoofdpersonage terug naar de echte wereld en hij gaat aan de slag als directeur in een bibliotheek in een afgelegen stadje in Fukushima. Hij ontmoet er de gepensioneerde directeur, meneer Koyasu, en de bibliothecaris, mevrouw Soëda. Hij raakt geïntrigeerd door een in zichzelf gekeerde zeventienjarige jongen die alle boeken in de bibliotheek wil lezen en hij raakt bevriend met de uitbaatster van de lokale koffiebar.
“Wat is de werkelijkheid en wat is niet de werkelijkheid? Bestaan er eigenlijk een soort van muren die het werkelijke en het onwerkelijke van elkaar scheiden? Misschien bestaan ze, bedacht ik. Nee, er bestaan beslist muren. Maar het zijn altijd onvaste muren. Afhankelijk van de situatie, afhankelijk van de ander, veranderen ze van hardheid en veranderen ze van vorm. Net als een levend wezen.”
Doolhof
De kersverse bibliotheekdirecteur slaagt er al bij al vrij vlot in om zich te integreren in zijn nieuwe omgeving. Toch blijft hij nog steeds een soort gemis ervaren, een verlangen naar de stad waar zijn jeugdliefde woont. Of is het haar schaduw? Met behulp van metaforen, dromen en dialogen tussen de bibliotheekdirecteur en de geest van zijn gepensioneerde voorganger onderzoekt de auteur de scheidslijnen tussen bewustzijn en onderbewustzijn, tussen de mens en zijn schaduw. Hij reflecteert over de verschillende werkelijkheden die in onszelf ontstaan. Het hoofdpersonage is voortdurend op zoek naar zijn plaats in de wereld. Fans van Murakami zullen in De stad en zijn onvaste muren veel elementen uit zijn oeuvre herkennen: parallelle werelden, eenzame personages, maar ook katten, jazzmuziek en The Beatles. In het derde en laatste deel keert de directeur terug naar de stad met zijn onvaste muren, om finaal te beslissen in welke wereld hij thuishoort.
“Zoals de stroom van deze rivier een gecompliceerd doolhof wordt en ronddwaalt in donkere dieptes onder de grond, zo ontrolt ook onze werkelijkheid zich langs eindeloos veel vertakkingen in ons binnenste. Eindeloos veel verschillende werkelijkheden zijn met elkaar vermengd, verschillende aftakkingen zijn met elkaar vervlochten, en daaruit ontstaat als een amalgaam de werkelijkheid – datgene wat wij als werkelijkheid beschouwen.”
Betoverende roman
Haruki Murakami schreef met De stad en zijn onvaste muren een betoverende roman over onze eeuwige zoektocht naar liefde en verbondenheid en de kracht van onze verbeelding. Het tempo in het boek ligt laag en vergt veel geduld van de lezer. Toch leest de roman vlot en blijft het verhaal intrigerend. De stad en zijn onvaste muren is mysterieus, melancholisch en een tikkeltje duister. Het is misschien niet de allerbeste Murakami, maar wel opnieuw een heerlijk nostalgische trip in zijn magische droomwereld.
“Als het lukt om iets sterk en diep te geloven, dan zal de weg ernaartoe vanzelf duidelijk worden.”
2024 – Uitgeverij Atlas Contact – 638 blz. – Vertaling: Elbrich Fennema