Alex Schulman (1976) is een Zweedse schrijver, blogger en journalist. Hij presenteerde een van de populairste podcasts van Zweden en schreef verschillende autobiografische romans. De overlevenden is zijn eerste roman die in Nederlandse vertaling verscheen.
Zomerhuisje
De broers Benjamin, Pierre en Nils keren terug naar het zomerhuisje bij het meer waar in hun jeugd een tragisch ongeluk heeft plaatsgevonden. Het heeft de broers en hun onderlinge band voor altijd veranderd. Ze hebben de as van hun overleden moeder mee om uit te strooien in het meer. De overlevenden is opgebouwd uit afwisselende hoofdstukken, waarin je als lezer heen en weer reist tussen heden en verleden. De hoofdstukken in het heden nemen je telkens twee uur terug in de tijd; de andere werpen een blik op de jeugdjaren van de drie broers.
“Ze openen de portieren, werken zichzelf uit de auto met airco en stappen rechtstreeks de zomer in. De geluiden van het zomerhuisje slaan hun tegemoet, het bekende vleugelgezwiep van de zwaluwen die af en aan vliegen, geduldige hommels en gestreste wespen.”
Onderhuidse spanningen
De ogenschijnlijke idylle van zomerse zwempartijen in het meer en trektochten door de bossen wordt al snel overschaduwd door de onderhuidse spanningen binnen het gezin. Schulman legt in korte, trefzekere scènes de dynamiek tussen de gezinsleden bloot. Benjamin, de verteller, is de alerte observator die voortdurend op zijn hoede is en het gezin probeert bijeen te houden. Zijn jongste broer Pierre wordt zijn hele jeugd achtervolgd door angsten, die hij met zijn vuisten te lijf gaat. De oudste broer, Nils, blinkt uit op school en trekt zich zoveel mogelijk terug uit het gezin. Hun ouders zijn onvoorspelbaar. Terwijl de eindeloze Zweedse zomeravonden vervagen in een waas van alcohol, worden de broers vaak aan hun lot overgelaten.
“Nils lag met zijn walkman op naar muziek te luisteren in de hangmat die tussen de twee berken bij het huisje was opgehangen. Terwijl Benjamin aandachtig naar de familiegeluiden luisterde, zette Nils ze juist uit. Benjamin probeerde altijd dichter bij zijn ouders te komen, en Nils verwijderde zich van hen.”
Onverwachte plottwist
Schulman schetst in De overlevenden op indringende wijze hoe drie kinderen opgroeien in een disfunctioneel gezin en daar elk op een andere manier hun weg uit proberen te vinden. Hoe hecht hun band als kind ook was, als volwassenen drijven ze steeds verder van elkaar af. Schulman hanteert een sobere en ongecompliceerde schrijfstijl. Zijn zinnen raken je in al hun eenvoud. De kracht van het boek schuilt niet alleen in de taal, maar ook in de ingenieuze opbouw van het verhaal. De onverwachte plottwist werpt een nieuw licht op alles wat eraan voorafging en laat je verbijsterd achter.
“Ze weten geen van allen echt hoe ze zich moeten gedragen of elkaar zelfs maar in de ogen moeten kijken. Hun gesprekken vinden plaats met hun blik op het tafelkleed gericht, snelle hortende, sporadische communicatie.”
Krachtige familiekroniek
Alex Schulman schreef met De overlevenden een korte maar krachtige familiekroniek waarin verleden en heden naadloos samenvloeien. Het is zeker geen dertien-in-een-dozijn coming-of-age-roman, maar een verhaal over broederliefde, opvoeding, verlies en herinneringen die levenslang doorwerken. De overlevenden kruipt onder je huid en blijft nog lang nazinderen.
“De broers hadden een upperclassopvoeding gehad die op de een of andere manier onder het bestaansminimum plaatsvond.”
2021 – De Bezige Bij – 262 blz. – Vertaling: Angélique de Kroon